Cân bằng gió hệ thống thông gió: Vì sao có khu vực gió mạnh, khu vực yếu?

Một số khu vực có gió thổi mạnh trong khi vị trí khác vẫn nóng bí là hiện tượng thường gặp ở hệ thống có nhiều nhánh. Nguyên nhân có thể nằm ở trở lực đường ống, van gió, lọc bẩn, thay đổi mặt bằng hoặc quạt làm việc sai điểm. Cân bằng gió là quá trình đo và điều chỉnh có kiểm soát nhằm đưa lưu lượng từng nhánh về gần mục tiêu thiết kế.

Dấu hiệu phân phối gió chưa đều

Người vận hành có thể nhận thấy chênh lệch nhiệt độ, luồng gió quá mạnh tại một cửa nhưng rất yếu ở cửa xa, hoặc một nhánh gây tiếng rít trong khi nhánh khác thiếu khí. Dấu hiệu cảm nhận giúp khoanh vùng, nhưng không thay thế phép đo. Cửa gió có thể tạo cảm giác mạnh dù tổng lưu lượng thấp nếu tiết diện nhỏ.

Những nguyên nhân phổ biến

Trở lực khác nhau giữa các nhánh

Nhánh gần quạt thường có trở lực thấp hơn nhánh dài hoặc có nhiều cút. Nếu không có van cân chỉnh và quy trình đo, không khí sẽ ưu tiên đi theo đường dễ hơn. Thiết kế cần xét tổn thất áp suất và lựa chọn kích thước ống phù hợp cho từng nhánh.

Van, lọc hoặc miệng gió thay đổi

Van bị đóng, lệch hoặc kẹt; lọc bẩn; miệng gió bị che bởi hàng hóa đều có thể làm thay đổi phân phối. Một lần sửa chữa hoặc thay thiết bị cũng có thể khiến vị trí đặt van không còn khớp với trạng thái cân bằng ban đầu.

Quạt không đạt điểm làm việc

Quạt chạy sai tốc độ, cánh bẩn, dây đai trượt hoặc áp suất hệ thống tăng làm tổng lưu lượng giảm. Trước khi chỉnh từng nhánh, cần kiểm tra quạt và các thiết bị chung. Nếu nguồn cấp không đủ, cân chỉnh van đơn thuần không thể tạo thêm lưu lượng.

Quy trình cân bằng gió cơ bản

1. Thu thập bản vẽ, lưu lượng thiết kế và trạng thái vận hành cần đánh giá.
2. Kiểm tra quạt, lọc, dây đai, van chính và các điểm rò rỉ trước khi đo nhánh.
3. Đo lưu lượng từng miệng hoặc từng nhánh bằng thiết bị và phương pháp phù hợp.
4. Điều chỉnh van từng bước theo thứ tự để giảm chênh lệch, đồng thời theo dõi tiếng ồn và áp suất.
5. Đo lại sau điều chỉnh, ghi vị trí van và lập bảng kết quả làm mốc bảo trì.

Lưu ý để kết quả không bị mất

Đánh dấu vị trí van sau khi cân chỉnh và hạn chế thay đổi tùy tiện. Nếu đổi mặt bằng, thêm máy, thay lọc hoặc mở rộng ống, nên đo lại các nhánh liên quan. Cân bằng gió đúng cách có thể cải thiện phân phối nhưng không thay thế việc sửa ống thiếu tiết diện, rò rỉ lớn hoặc quạt được chọn sai công suất.

Câu hỏi thường gặp

Cân chỉnh van bằng cảm giác có được không?

Cảm nhận hữu ích để nhận biết vấn đề nhưng khó bảo đảm lưu lượng thiết kế. Đo kiểm giúp xác định mức chênh và lưu lại trạng thái có thể lặp lại.

Nên chỉnh nhánh gần quạt trước hay nhánh xa trước?

Thứ tự cân chỉnh phụ thuộc cấu hình mạng ống và phương pháp đo. Nên theo một quy trình thống nhất, điều chỉnh từng bước và đo lại để không làm các nhánh đã đạt bị lệch.